{"id":8917,"date":"2026-02-16T18:01:17","date_gmt":"2026-02-16T17:01:17","guid":{"rendered":"https:\/\/dejavu.com.pl\/?post_type=product&p=8917"},"modified":"2026-02-17T10:49:26","modified_gmt":"2026-02-17T09:49:26","slug":"krzyzyk-niespodziany-czas-goralenvolk-bartlomiej-kuras-pawel-smolenski","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/dejavu.com.pl\/index.php\/product\/krzyzyk-niespodziany-czas-goralenvolk-bartlomiej-kuras-pawel-smolenski\/","title":{"rendered":"Krzy\u017cyk niespodziany. Czas Goralenvolk – Bart\u0142omiej Kura\u015b, Pawe\u0142 Smole\u0144ski"},"content":{"rendered":"
\n

Wacu\u015b \u015bciska\u0142 d\u0142o\u0144 Hansa Franka, gdy przez Tatry ruszali pierwsi kurierzy. Wacu\u015b Krzeptowski chluby nazwisku nie przyni\u00f3s\u0142 i sko\u0144czy\u0142 marnie, a jego kuzyn J\u00f3zef \u201eUjek\u201d Krzeptowski po\u015bwi\u0119ca\u0142 \u017cycie, by ha\u0144b\u0119 z nazwiska zmaza\u0107. O pierwszym ch\u0119tnie by zapomniano i pami\u0119tano tylko o drugim.<\/p>\n

Witkiewicz, Cha\u0142ubi\u0144ski, Zaruski, Przerwa-Tetmajer i inni stworzyli wizj\u0119 Tatr i Podhala jako pi\u0119knego zak\u0105tka zamieszkanego przez ludzi szlachetnych, swoiste plemi\u0119 nieska\u017cone cywilizacj\u0105. Niemieccy naukowcy r\u00f3wnie\u017c twierdzili, \u017ce podtatrza\u0144ski lud jest nadzwyczajny, a wr\u0119cz \u017ce g\u00f3rale to w istocie Germanie rozpuszczeni w s\u0142owia\u0144skim \u017cywiole \u2013 Goralenvolk.<\/p>\n

Kenkarty z liter\u0105 \u201eG\u201d przyj\u0119\u0142o oko\u0142o dwudziestu procent ludno\u015bci Podhala. Ci, kt\u00f3rzy tak zrobili, wierzyli w wielkie Niemcy albo obietnic\u0119 lepszego traktowania, inni brali, bo brali wszyscy w wiosce. Niekt\u00f3rym g\u00f3ralska kenkarta nie przeszkadza\u0142a w dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej: ukrywali \u017byd\u00f3w i tatrza\u0144skich kurier\u00f3w, sami nosili bibu\u0142\u0119 albo chodzili z meldunkami na s\u0142owack\u0105 stron\u0119.<\/p>\n

Do dzi\u015b na Podhalu trudno o jednoznaczn\u0105 opini\u0119 o ideologach i przyw\u00f3dcach Goralenvolku. Wstyd naznaczy\u0142 jednak nazwiska wielkich rod\u00f3w. Jest jak niechciany spadek, kt\u00f3ry mimo wszystko trzeba przyj\u0105\u0107. A przecie\u017c g\u00f3ral honorowy, dumny, wierny ojczy\u017anie i tatrza\u0144ski rozb\u00f3jnik, zdrajca i kolaborant to awers i rewers tej samej monety. Ale krzy\u017cyk niespodziany to jednak nie to samo co hakenkreuz.<\/p>\n

Pozostaje tylko za Antonim Krohem powt\u00f3rzy\u0107: \u201eWszystko to by\u0142o cholernie nieproste\u201d. I o tym jest ta ksi\u0105\u017cka.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u201eGdy si\u0119 tylko nieco uchyli t\u0119 wierzchni\u0105 warstw\u0119 cepeliowskich emblemat\u00f3w i uprzedze\u0144, ukazuje si\u0119 \u015bwiat po szekspirowsku pogmatwanej historii. A przecie\u017c skoro nasi poeci ju\u017c dawno ustalili, \u017ce Podhale to matecznik arcypolsko\u015bci, i to przekonanie krzepnie od ponad wieku, to problemy Podhala chyba te\u017c wypada uzna\u0107 za arcypolskie. W ka\u017cdym razie zgodzili si\u0119 z tym Bart\u0142omiej Kura\u015b i Pawe\u0142 Smole\u0144ski. To znaczy z tym, \u017ce wielki charakter g\u00f3rali (a wi\u0119c Polak\u00f3w w og\u00f3le) nie wyklucza ma\u0142o\u015bci (polskiej, w ko\u0144cu patrzymy tu jak w lustro), a ta nie uniewa\u017cnia ca\u0142kiem mit\u00f3w, kt\u00f3re piel\u0119gnujemy.\u201d \u0141ukasz Grzymis\u0142awski, \u201eMagazyn Ksi\u0105\u017cki\u201d<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"